ماهیّت تعزیر و قلمرو آن از منظر امام خمینی(ره) و فقهای معاصر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق صنعتی و تجاری دانشگاه صنعتی مالک اشتر

چکیده

تمام حکومت‌ها کوشیده‌اند تا با وضع قوانین و کیفرهای مناسب از گناه و بزه انسان‌ها پیشگیری و در صورت ارتکاب آنها را کیفر دهند. دین اسلام نیز که تشکیل حکومت عدل را در روی زمین، سرلوحه برنامه‌های خود قرار داده و از مهمترین فرائض می‌داند، برای مبارزه با گناه و پیشگیری از آن کیفرهایی را تعیین کرده است. کیفرها در یک نگاه کلی به دو دسته معین و نامعین تقسیم می‌شوند: کیفرهای معین همانند؛ حدود، قصاص و دیات، و کیفرهای نامعین به نام تعزیر.
در خصوص موضوع «تعزیر»، دو نکته بسیار قابل توجه است که فقیهان در مورد آن دو دیدگاه‌های متفاوتی بیان کرده‌اند: اول آنکه آیا ماهیّت تعزیر منحصر به ضرب شلاق است و تعزیرهای مالی و غیره در این میان جایز نیست؟ و دوم آنکه قلمرو تعزیر تا کجاست و آیا حاکم می‌تواند برای هر گناهی از تعزیر استفاده کند؟
این مقاله درصدد پاسخ به این دو پرسش از دیدگاه امام خمینی(ره) می‌باشد، چرا که روشن ساختن مبانی فتوای ایشان، مجالی را برای تقابل آرای دیگر فقها به ویژه فقیهان معاصر فراهم ساخته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Nature of Discretionary Punishment and its Scope in the Point of Imam Khomeini ‎and Contemporary Jurists

نویسنده [English]

  • hosein Taj Abadi
چکیده [English]

According to the right of election and option that is given by the god to the human, every time the obliged man could be obedient or rebellious. All the governments have attempted to prevent form human guilty and misdemeanor and if they commit a crime, punish them.
In the general, penalties are divided in two categories; definite andindefinite. The aim of Islam is to have justice government in the land and it is one of important religious obligation in order to challenge to the guilt and preventing form indefinite penalties called discretionary punishment as well as determine definite penalties such as prescribed punishments, retaliation and blood–money in its rules.
Two points are important in the discussion of discretionary punishment and jurists have two different opinions about it: is the nature of discretionary punishment confined to the whip and there isn't possible to have monetary penalty? What is the scope of discretionary punishment? Can governor use discretionary punishment for every sin?
This article aims to answer to two questions from imam khomeini's point of view and clarify the foundations of his ideas make it possible to having contrast to the other jurists' views, especially contemporary ones

کلیدواژه‌ها [English]

  • discretionary punishment
  • whip
  • sin
  • big sin
  • Crime

برای مشاهده اصل مقاله به صورت کامل، بر روی لینک "اصل مقاله" در بالای صفحه کلیک کنید

قرآن کریم.

ابن اثیر، مجدد الدین ابوالسعادات، (1364)، النهایه فی غریب الحدیث، قم: اسماعیلیان.‏

ابن ادریس، محمد، (1390ق)، السرائر، تهران: المعارف الاسلامیه.‏

اردبیلی، عبدالکریم، (1413ق)، فقه الحدود و التعزیرات، قم: مکتبه امیرالمومنین.‏

جوهری، اسماعیل، (1407ق)، صحاح تاج اللغة و صحاح العربیه. بیروت: دارالعلم للملایین. ‏

حر عاملی، محمد، (1388ق)، وسائل الشیعه، تهران: مکتبة الاسلامیه.‏

حلبی، حمزة بن علی زهره، (1417ق)، غنیة النزوع، تحقیق ابراهیم بهادری، قم: مؤسسه امام ‏صادق (ع).‏

حلی، ابن ادریس، (1422ق)، تحریر الأحکام، تحقیق ابراهیم بهادری، قم: ‏مؤسسه امام صادق(ع).‏

حلی، ابوالقاسم نجم‌الدین جعفر، (1409ق)، شرایع الاسلام، تهران: استقلال.‏

خمینی، روح الله، (1403ق)، تحریر الوسیله، تهران: مکتبه الاعتماد.‏

خویی، ابوالقاسم، (1422ق)، مبانی تکملة المنهاج، قم: انتشارات خویی.

شهید ثانی، زین الدین، (1419ق)، مسالک الافهام، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.‏

صافی، لطف الله، (1363)، التعزیر انواعه و ملحقاته، قم: جامعه مدرسین.‏

صدوق، ابوجعفر محمد، (1363)، من لا یحضره الفقیه، قم: جامعه مدرسین.‏

طباطبایی، سید علی، (1422ق)، ریاض المسائل، قم: جامعه مدرسین.‏

طوسی، محمد، (1351)، المبسوط، تحقیق محمد باقر بهبودی، بی‌جا: مکتبه المرتضویه.‏

همو، (1365)، تهذیب الاحکام، تهران: دار الکتب الاسلامیه.‏

کلینی، ابوجعفر محمد، (1367)، فروع کافی، تصحیح علی اکبر غفاری، تهران: دارالکتب ‏الاسلامیه. ‏

گلپایگانی، محمد رضا، (1414ق)، درّ المنضود، قم: دارالقرآن الکریم.‏

گلدوزیان، ایرج، (1348)، بایسته‌های حقوق جزای عمومی، تهران: نشر میزان.‏

مفید، ابوعبدالله محمد، (1410ق)، المقنعه، قم: جامعه مدرسین.‏

مومن، محمد، (1380)، مبانی تحریر الوسیله، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.‏