تحلیلی فقهی بر حمایت از غیرنظامیان در جنگ‏ها و مخاصمات مسلحانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

حمایت از افراد غیرنظامی مانند زنان، کودکان و بیماران در جنگ‏ها و مخاصمات مسلحانه از اصول بینادین و ثابت فقه امامیه است. بر اساس این اصل فقهای شیعه معتقدند هنگام جنگ‏ها رزمندگان اسلام باید در حمله به اهداف نظامی باید چنان دقتی به عمل آورند که به افراد و اهداف غیرنظامی و افرادی که در جنگ مشارکتی ندارند، آسیب و صدمه‏ای وارد نشود. این مسأله در آیات و روایات متعدد مورد تاکید قرار گرفته است و این مقاله در صدد پاسخ به این سوال است که این آیات و روایات چگونه بر لزوم حمایت از این گونه‏ افراد دلالت دارند؟ همچنین در این مقاله به این سوالات نیز پاسخ داده می‏شود: 1. حکم فقهی تعرض به زنان و کودکان و افراد غیرجنگجو در زمان جنگ چیست؟ حرمت یا کراهت؟ 2.  آیا مصونیت نفس و جان غیرجنگجویان در جنگ‏ها منحصر به افرادی است که فقها بدان اشاره کرده‏اند یا اینکه بجز آنها، افراد دیگری نیز می‏توان در زمره آن دسته دانست که تعرض و حمله به آنها جایز نیست؟ 3. شرایط استثنایی که فقها اجازه داده‏اند افراد غیرنظامی مورد تعرض و حمله قرار گیرند چه مواردی است؟.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Jurisprudential Analysis on Supporting Civilians in Armed Wars and Conflict

نویسنده [English]

  • Mohammad Hassan Sheikh Mohammadi
PhD Student of International Law at Allameh Tabataba,i University
چکیده [English]

Supporting civilians such as women, children and patients in armed conflicts and wars is a general rule of I Shi'a's jurisprudence. Based on this principle Shi'a's jurisprudent believe that, in wars the Islamic combatant shouldn’t injure the civilians such as women, children and patients. In addition to numerous verses and narrations, in jurisprudential sources, has been emphasized and the jurists have given it fatwa.
This article By explaining the jurisprudential rule of  Attack to women, children and non-injured people, answer to this question that Is the immunity of non-combatants in warfare exclusive to the people referred to by the jurists? Or except them others can be considered? And does it possible that deduce a legal formula or not?
We Hope that such researches, refer To defend human rights Especially the right to life in armed conflicts and wars And show the capacities of Shi'a's jurisprudence at The development of justice And solving the modern issues to the world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jurisprudence
  • Non-Combatants
  • Armed Conflicts
  • Attack
  • Poison Induction

قرآن کریم

ابن ادریس، محمد بن منصور (1410ق)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

احمدی میانجی، علی (1411ق)، الاسیر فی الاسلام، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق)، وسائل الشیعه، قم: موسسه آل‏البیت(ع).

حسینی، سیدعلی (1381)، تحلیل احکام حکومتی، رساله دکتری، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

سبزواری، سید عبدالاعلی (1413ق)، مهذب الاحکام، قم: موسسه المنار.

سید رضی، محمد بن حسین (1414ق)، نهج البلاغه، قم: موسسه نهج البلاغه.

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‏بکر (1404ق)، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم: کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی.

شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه (1403ق)، من لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

طباطبایی، سید محمد حسین (1390)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.

طبرسی، ابو علی فضل بن حسن (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: ناصر خسرو.

طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن (1387ق)، المبسوط فی فقه الامیه، تهران: المکتبه المرتضویه.

طوسی، محمد بن حسن (1400ق)، النهایه، بیروت: دارالکتب العربی.

طوسی، محمد بن حسن (1407ق)، تهذیب الاحکام، تهران: مکتبه صدوق.

علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی (1412ق)، منتهی المطلب، مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه.

علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی (1413ق)، قواعد الاحکام، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی (1414ق)، تذکره الفقها، قم: موسسه آل‏ البیت(ع).

علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی (1420ق)، تحریرالاحکام، قم: موسسه امام صادق(ع).

فاضل لنکرانی، محمد جواد (1392)، «تولید و استفاده از سلاح‏های کشتار جمعی از دیدگاه فقه اسلامی»، حقوق اسلامی، شماره 39.

فاضل مقداد، ابوعبدالله (1425ق)، کنزالعرفان، قم: انتشارات مرتضوی.

فخرالمحققین، محمد بن ‏حسن (1387ق)، ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، قم: موسسه اسماعیلیان.

فیض کاشانی، محمد (1415ق)، تفسیر صافی، تهران: مکتبه الصدر.

کاشف الغطاء، جعفر بن خضر (1422ق)،  کشف الغطاء عن مبهمات الشریعه الغراء، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، کافی، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.

محقق حلی، نجم الدین جعفر بن حسن (1408ق)، شرایع الاسلام، قم: موسسه اسماعیلیان.

محقق داماد، سید مصطفی (1383)، حقوق بشردوستانه بین‏المللی، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.

مکارم شیرازی، ناصر (1371)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

نجفی، محمد حسن (1404ق)، جواهر الکلام، بیروت: دار احیاء التراث العربی.