ماهیت فقهی – حقوقی استمهال معوقات بانکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناسی ارشد معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق(ع)

چکیده

امروزه مسئله معوقات بانکی به یکی از معضلات و چالش­های اصلی حوزه بانکداری تبدیل شده است، به‌طوری که برخی از سیاست­های پولی و مالی در جهت اعطای تسهیلات با افزایش سیر صعودی این معوقات مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفته است. بازگرداندن و احیاء منابع تخصیص یافته به چرخه مطالبات جاری یکی از مهم‌ترین وظایف نظام بانکی است که اگر این مهم محقق نشود، تبعات سنگینی برای سیستم بانکداری ایجاد می­نماید. از طرفی برخی از مشتریان به‌رغم تمایل به پرداخت بدهی­های خویش، به دلایل غیرارادی قدرت بازپرداخت در سررسیدهای تعیین شده را ندارند و در صورت مساعدت و همراهی بانک و استمهال معوقات، می­توانند ضمن استمرار فعالیت اقتصادی، به‌صورت تدریجی و در مدتی مشخص بدهی خود را پرداخت نمایند.
استفاده از سازوکار استمهال در جهت حل مشکلات مشتریان و بانک­ها در مسئله مطالبات معوق، گامی مؤثر و مثبت محسوب می­شود. در اجرای روش­های استمهال، مجموع بدهی سابق مشتری که مبنای قرارداد استمهال نیز می­باشد، با تغییراتی روبه‌روست که بررسی این مسئله و تطبیق آن با مبانی فقهی، حقوقی و اقتصادی بسیار حائز اهمیت است. توجه و عنایت ویژه به وضعیت خاص برخی از بدهکاران و علت نکول اقساط تسهیلات توسط آنان، امعان نظر به منشأ شکل­گیری بدهی مشتریان، نقد و بررسی روش­های کنونی استمهال و آثار اجرای این روش­ها نسبت به دریافت­کنندگان تسهیلات و بانک­ها می­تواند نقطه عطفی در حل مسائل و مشکلات موجود در حوزه حقوق بانکداری و مبحث استمهال معوقات بانکی باشد. روش تحقیق در مقاله، به‌صورت توصیفی - تحلیلی می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Legal - Jurisprudential Nature of Moratorium on Bank Deferred Payments

نویسندگان [English]

  • Mostafa Elsan 1
  • Mohammad Noruzian 2
1 Assistant Professor of the Department of Private Law at Shahid Behshti University
2 Master of Islamic Studies and Law at Imam Sadiq(a.s) University
چکیده [English]

Today, the problem of bank lagging has become one of the main problems and challenges of the banking sector, with some monetary and fiscal policies in favor of providing facilities with an increase in the upward trend of these delays has been reviewed and reformed. Restoring and restoring the resources assigned to the current demand cycle is one of the most important tasks of the banking system, which, if not important, will create serious consequences for the banking system. On the other hand, some customers, despite their willingness to pay their debts, do not have the power to reimburse them for inadequate reasons for their repayment, and in the event of the Bank's assistance and deductibility, they can continue to operate economically, gradually and for some time Pay your debt.
Using the mechanism to solve the problems of customers and banks in the issue of deferred claims is an effective and positive step. In the implementation of methods, the total debt of the former customer, which is the basis of the contract, is subject to changes that are important to examine this issue and its application to legal, legal and economic grounds. The special attention paid to the particular situation of some debtors and the reason for the failure to pay the facilities by them, due to the source of customer debt formation, the review of current methods and the effects of implementing these methods on the beneficiaries of facilities and banks can be A milestone in solving problems and problems in the area of ​​banking law is the issue of bank lag. The research method in the article is descriptive-analytic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Deferred Claims
  • Moratorium
  • Double Avoid
  • Compensation
  • Penalty for Deferred Payment
  • Increase Commitment

قرآن کریم

آهنگران، محمدرسول، ملاکریمی خوزانی، فرشته (1389)، «بررسی فقهی و حقوقی وجه التزام بانکی»، فصلنامه اقتصاد اسلامی، شماره 40.

بحرانی، سید هاشم (1415ق)، البرهان فی تفسیر القرآن، قم: موسسة البعثة.

تاج­آبادی، حسین (1394)، رساله التعزیر فی فقه الاسلامی، شهر ری: انتشارات دانشیاران ایران.

جواهری، حسن بن محمدتقی (1419ق)، بحوث فی الفقه المعاصر، الطبعة الأولی، بیروت: دار الذخائر.

حرعاملى، محمد بن حسن (۱۴13ق)، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم: موسسة آل­البیت لإحیاء التراث.

خمینی، سید روح­الله (1379)، تحریر الوسیلة، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

دهخدا، علی‌اکبر (1377)، لغت­نامه دهخدا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

سیوری، مقداد بن عبدالله (1419ق)، کنز العرفان فی فقه­ القرآن، تهران: مجمع­جهانى تقریب مذاهب اسلامى.

طباطبایی، سید محمدحسین (1374)، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات جامعه مدرسین.

طبرسى، فضل بن حسن (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات ناصر خسرو.

طوسى، محمد بن حسن (1364)، تهذیب الأحکام، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

علامه حلی، حسن بن یوسف (1388ق)، تذکرة الفقهاء، قم: موسسة آل­البیت لإحیاء التراث.

کاتوزیان، ناصر (1387)، قواعد عمومی قراردادها، تهران: شرکت سهامی انتشار.

کشوری، عیسی (1390)، قاعده عسر و حرج، تهران: انتشارات جاودانه (جنگل).

کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

لنگرودی، محمدجعفر (1378)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: کتابخانه گنج دانش.

مجلسی، محمدتقی (1406ق)، روضة المتقین، قم: موسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور.

مکارم شیرازی، ناصر (1374)، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

مکارم شیرازی، ناصر (1376)، ربا و بانکداری اسلامی، قم: انتشارات مدرسه الإمام علی بن ابی­طالب(ع).

موسویان، سید عباس (1390)، طرح تحول نظام بانکی اصلاح قانون و الگوی عملیاتی بانکداری بدون ربا، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

موسویان، سید عباس و میسمی، حسین (1393)، بانکداری اسلامی (1) مبانی نظری – تجارب عملی، تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

نجفى، محمدحسن (1404ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

ندری، کامران و محرابی، لیلا (1395)، «بررسی مطالبات غیرجاری نظام بانکی و راهکارهای وصول مطالبات در نظام بانکداری اسلامی برخی کشورها»، نشریه راهبرد توسعه، شماره 46.

نوری، میرزاحسین (1408ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت: موسسة آل­البیت لإحیاء التراث.