تفاوت های فقه فردی و حکومتی از منظر شناخت «موضوع»، «تکلیف» و «مکلف»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق دانشگاه قم

چکیده

فقه رایج دانشی روشمند و مبتنی بر حجیت در راستای استنباط احکام شرعی است. اساساً این روش، در شناخت تکالیف و انطباق احکام بر موضوعات دارای ماهیتی جزءنگر و مبتنی بر منطق انحلالی و تجزیه‌ای است. در مقابل، فقه حکومتی که برخاسته از یک نیاز اجتماعی است معتقد به تحول در روش کشف حکم، شناخت موضوعات و انطباق احکام بر موضوعات بر اساس منطق مجموعه­نگر است. نتیجه این دو نگاه تفاوت‌هایی است که در شناخت موضوعات، تکالیف و مکلفین احکام در حوزه فقه فردی و فقه حکومتی به وجود می‌آید. نگارندگان در پژوهش حاضر با مطالعه درجه دوم و روش­شناسانه درصدد تحلیل و بیان تفاوت‌هایی هستند که در حوزه موضوع، تکلیف و مکلف میان فقه فردی و حکومتی وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining the Components of "Subject", "Obligation" and "Mokallaf" in the Field of Individual and Government Jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Mohammad Javad Heidari Khorasani 1
  • Mohammad Nozari Ferdosieh 1
  • Ali Khalafkhani 2
1 Assistant Professor of the Department of Fiqh and Islamic Law Foundations at Qom University
2 PHD student of fiqh and law foundation at Qom University
چکیده [English]

Common jurisprudence is a methodological knowledge in order to infer religious terms of ruling. The nature of this method is based on dissolution and decomposition logic. On the other hand, government jurisprudence that derives from a social need, believes in the evolution of the method of discovery of a ruling, the recognition of subjects and the conformity of sentences to matters based on compilation logic. The result of these two looks is methodological differences between individual and government jurisprudence. The authors in the present study, with a quadratic and methodological study, seek to analyze and express triple Difference between individual and governmental jurisprudence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Governmental Jurisprudence
  • Individual Jurisprudence
  • Subject
  • obligation
  • Mokallaf

قرآن کریم

حسنی، ابوالحسن (1388)، «تعریف فقه سیاسی و موضوع آن به منزله نخستین مسئله در فلسفه فقه سیاسی»، قبسات، شماره 51.

درخشان، مسعود (بی­تا)، نظام‌های اقتصادی، قم: فرهنگستان علوم اسلامی (چاپ داخلی).

سوزنچی، حسین (1385)، «اصالت فرد، جامعه یا هردو (بررسی تطبیقی آرای استاد مطهری و استاد مصباح یزدی)»، قبسات، شماره 15.

صدر، سید محمدباقر (1381)، سنّت‌های تاریخ در قرآن، تحقیق: سید جمال ‌الدین موسوی اصفهانی، تهران،: تفاهیم.

صدر، سید محمدباقر (1431ق)، دروس فی علم الاصول، قم: دارالصدر.

فیرحی، داود (1393)، فقه و سیاست در ایران معاصر (تحول حکومت داری و فقه حکومت اسلامی)، تهران: نشر نی.

مصباح‌ یزدی، محمدتقی (1368)، «جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن»، تـهران: سـازمان تـبلیغات اسلامی.

مظفر، محمد رضا (1379)، المنطق، تحقیق: غلامرضا فیاضی، قم: مؤسسه نشر اسلامی.

ملکى اصفهانى، مجتبى (1379)، فرهنگ اصطلاحات اصول، قم: نشر عالم.

میرباقری، سید محمد مهدی؛ و عبدالهی، یحیی؛ و نوروزی، حسن (1395)، «فقه حکومتی از منظر شهید صدر(ره)؛ با مروری بر ویژگی‌های فقه نظامات»، راهبرد فرهنگ، شماره 36.

میرباقری، سید محمدمهدی (1392)، بررسی تطبیقی حجیت قواعد عام اصول فقه، قم: فرهنگستان علوم اسلامی.