بررسی صحت یا بطلان قرارداد کشف پریمیوم در قالب عقد بیع

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

قراردادهای کشف پریمیوم به تازگی وارد روند معاملاتی بورس کالا شده­اند، به صورت درج تعهد در برابر تعهد در نزد اتاق پایاپای بورس جهت انجام بیع نقد در آینده و در سررسید نهائی انجام می­گیرند. صحت انعقاد این قراردادها در قالب عقد بیع در ابتدای توافق دارای اشکالاتی است؛ از جمله لزوم تحقق بیع کالی به کالی و غرری بودن معامله. نویسندگان با مراجعه به ادله موجود و با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی برآنند که؛ هیچ کدام از اشکالات فوق وارد نیست. زیرا اولا بطلان بیع دین به دین در جایی است که دو دین قبل از عقد موجود باشند و حال‌آنکه معامله پریمیومی از نوع بیع کالی به کالی بوده و دین در آن بعد از عقد به وجود می‌آید، و این موارد از ذیل روایات و اجماع مطرح شده خارج شده و مشمول حکم بطلان نیست. ثانیا؛ غالباً غرر نیز در این معامله منتفی است به دلیل اینکه ضابطه غرر، وجود جهل معتنابهی است که موجب جهالت نسبت به عوضین شده و موجب خطر و احتمال زیان غیرقابل جبران باشد. اما مورد معامله کشف پریمیوم غرر از نوع غرر عرفی و غرر ذاتی عقود مسامحی است که طرفین با علم و اراده اقدام به انعقاد معامله بر اساس آن می­کنند. بنابراین درج معامله پریمیومی ذیل عقد بیع در همان ابتدای توافق صحیح و دارای آثار آن خواهد بود و دیگر نیازی ایجاد تعهد طرفینی مبنی و انعقاد قرارداد در سررسید نخواهد بود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Study about Validity or Invalidity of Putting the Premium Contracts under the Sale Contract

نویسندگان [English]

  • Abdollah Omidifard 1
  • Ali Khalafkhani 2

1 Associated Professor of the Department of Fiqh and Islamic Law Foundations at Qom University, Qom, Iran

2 PhD Student of the Department of Fiqh and Islamic Law Foundations at Qom University, Qom, Iran

چکیده [English]

Premium contracts recently entered in to the transaction trends of the Iran Mercantile Exchange, therefore, reviewing the conditions and elements of this agreement in the form of Sale contract or other legal forms it is very important. In the current process, these transactions are carried out in the form of obligation against the obligation. The clearinghouse monitors the Measures of Parties of the Contract and after the promised deadline a deal is done at the maturity date. In the present paper, the question of validity or nullity of this contract has been paid under the sale contract. This is because some jurisprudence errors have been introduced to the validity of future contracts at the beginning of the agreement which are; 1. Ka’li against ka’li 2. Qa-Rar. The authors, using the descriptive - analytical method, concluded that none of the drawbacks errors abound in the accuracy of premium contracts in the form of sale contracts. This is because of there is no mentioned in the shi’a narrations to invalidation of Ka’li against ka’li contract especially when it consuls after the main contract. So the Premium contracts are the same. Furthermore there is no Qa-Rar in Premium contracts because the the scale of Qa-Rar is the ignorance that lead to loss and danger about the cost of contract. But the Qa-Rar, in the Premium contracts, is the essential Qa-Rar of Neglected contracts which is normal and forgiveness. So it is correct that the both sides of the contract, in the first time, could insert the Premium contract under the sale contract.

کلیدواژه‌ها [English]

  • future contract
  • Ka’li against ka’li
  • Qa-Rar
  • Mercantile Exchange
قرآن کریم.
ابن ادریس، محمد بن منصور (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
ابن منظور، جمال الدین (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
ابو جیب، سعدی (1408ق). القاموس الفقهی لغة و اصطلاحا، دمشق: دار الفکر.
اعتصامی، امیرحسین (1394). بررسی قراردادهای پیش فروش نفت خام در بورس؛ معاملات کشف پریمیوم. کمیته فقهی بورس کالا (مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی)، قابل دسترسی از www.rdis.ir.
امامى، سید حسن (بی­تا). حقوق مدنى. تهران: انتشارات اسلامیة.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1378). مبسوط در ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1388). دائرة المعارف حقوق مدنی و تجارت. تهران: گنج دانش.
حسینی عاملى، سید جواد (بی­تا)،. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
حر عاملى، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل البیت(ع).
خمینى، روح اللّه (1421ق). کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خویى، سید ابو القاسم (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
سلطانی نژاد، هدایت الله (1375). بررسی اعتبار بیع کالی به کالی در حقوق ایران و منابع فقهی. فصلنامه مفید، 2(6)، 86-126.
شعرانى، ابو الحسن (1419ق). تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین. تهران: منشورات إسلامیة.
شیخ انصاری، مرتضى (1415ق). کتاب المکاسب. قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
صفائی، سیدحسین (1397). دوره مقدماتی حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها. تهران: میزان.
طوسى، محمد بن حسن (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى. بیروت: دار الکتاب العربی.
شهید اول، محمد بن مکى (بی­تا). القواعد و الفوائد. قم: کتابفروشى مفید.
شهید ثانى، زین الدین بن على (1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتابفروشى داورى.
شهید ثانى، زین الدین بن على (1413ق). مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
شهید ثانى، زین الدین بن على (1414ق). حاشیة الإرشاد. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
عبد الرحمان، محمود (بی­تا). معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیه. بی­جا.
علامه حلی، حسن بن یوسف (1413ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
علامه حلی، حسن بن یوسف (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسه آل البیت ع.
علامه حلّى، حسن بن یوسف (1413ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
فاضل آبی، حسن بن ابی طالب (1408ق). کشف الرموز فی شرح المختصر النافع. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
کاتوزیان، ناصر (1394). قواعد عمومی قراردادها. تهران: گنج دانش.
کریمی، عباس؛ و شعبانی کندسری، هادی(1394). معامله به مال آینده. مجله حقوقی دادگستری، 72(90)، 101-127.
کلینى، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
محقق حلی، نجم الدین جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
محقق داماد، مصطفی (١٣٧٠). قواعد فقه، بخش مدنی. تهران: اندیشه های نو در علوم اسلامی.
محقق کرکى، على بن حسین (1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسه آل البیت(ع).
مسجدسرایی، حمید (1392). تحلیل فقهی حقوقی مبنای غرر در بیمه. پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، 9(33)، 131-144.
مشهدی زاده، علیرضا (1395). بررسی حقوقی فقهی قراردادهای آتی در بورس انرژی. مبانى فقهى حقوق اسلامى. 9(17)، 193-215.
مصباحی مقدم، غلامرضا؛ و رستم زاده گنجی، اسماعیل (1386). غرر در معاملات اختیارات بر روی سهام از دیدگاه فقه امامیه. جستارهای اقتصادی، 4(8)، 36-65.
معصومی‌نیا، غلامعلی، و فدایی، میثم، و صائمین، سید حمیدرضا (1394). بررسی فقهی قرارداد آتی، احکام و آثار آن برمبنای فقه امامیه. اقتصاد اسلامی،15(58)، 123-151.
موسویان، سید عباس؛ و علیزاده اصل، محمد (1394). بررسی ضابطه غرر در معاملات جدید. تحقیقات مالی اسلامی، 5(1)، 5-36.
نجفى، محمد حسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
نعمان بن محمد، ابوحنیفه (1385). دعائم الإسلام. قم: مؤسسه آل البیت(ع).
وزیری، مجید (1386). بررسی بیع دین به دین در فقه امامیه. پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، 3(10)، 125-144.