نگاهی به آثار نظریه عدم انحلال خطابات قانونیه در فقه معاملات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

چکیده

قضایای شرعی از حیثیات متفاوتی مورد توجه عالمان اصول فقه بوده است. یکی از این حیثیات مخاطب و موضوعی است که این خطاب به او متوجه گردیده است. بر اساس دیدگاه مشهور هر خطاب که به موضوعی کلی مانند «الناس» یا «الذین آمنوا» متوجه گردیده است، به تعداد افرادی که این عنوان بر آنها تطبیق می­کند منحل گردیده و این خطاب کلی در قوت بی­نهایت خطاب شخصی است. امام خمینی این تحلیل را نپذیرفته و با التفات به نحوه قانون­گذاری مجالس عقلایی آن را مردود می­داند. به این ترتیب وی بر این باور است که خطاب کلی و قانونی در همان سطح کلیت باقی مانده و به خطاب‌های شخصی منحل نمی­گردد. این دیدگاه آثار فراوانی در اصول و فقه به بار می­آورد که در این مقاله اهم آثار این دیدگاه در فقه معاملات را تحلیل کرده­ایم.

کلیدواژه‌ها

انصاری، مرتضی (1415ق). المکاسب. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ انصاری.
تقوی اشتهاردی، حسین (1418ق). تنقیح الاصول، (تقریرات درس اصول امام خمینی). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
حاج عاملی، محمدحسین (1424ق). ارشاد العقول الی مباحث الاصول (تقریرات درس اصول شیخ جعفر سبحانی). قم: موسسه امام صادق علیه­السلام.
خمینی، سید روح­الله (1415ق). المکاسب المحرمه. قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
خمینی، سید روح­الله (1415ق). انوار الهدایه فی التعلیقه علی الکفایه. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
خمینی، سید روح­الله (1421ق). کتاب البیع. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
خمینی، سید مصطفی (1418ق). کتاب البیع. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
سبحانی، جعفر (1423ق). تهذیب الاصول (تقریرات درس اصول امام خمینی). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
شیرازی، میرزا محمدتقی (1413ق). حاشیة المکاسب. قم: منشورات الشریف الرضی.
طوسی، محمد بن حسن (1407ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
فاضل لنکرانی، محمد (1420ق). معتمد الاصول (تقریرات درس اصول امام خمینی). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
فاضل لنکرانی، محمد (1424ق). تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله (کتاب الاجاره). قم: مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم­السلام.
فیروزآبادی، سید مرتضی (1400ق). عنایه الاصول فی شرح کفایه الاصول. قم: کتابفروشی فیروزآبادی.
قدیری، محمد حسن (بی­تا). کتاب البیع (تقریرات درس فقه امام خمینی). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
قمی، میرزا ابوالقاسم (1430ق). القوانین المحکمه فی الاصول. قم: احیاء الکتب الاسلامیه.
کاظمی خراسانی، محمد علی (1376). فوائد الاصول (تقریرات درس اصول میزرای نائینی). قم: موسسه النشر الاسلامی.
مرتضوی لنگرودی، محمدحسن (1376). جواهر الاصول (تقریرات درس اصول امام خمینی). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
مغربى، نعمان بن محمد (1385ق). دعائم الإسلام. قم: مؤسسه آل البیت علیهم­السلام.
مومن قمی، محمد (1419ق). تسدید الاصول. قم: موسسه النشر الاسلامی.
دوره 8، شماره 16 - شماره پیاپی 16
بهار و تابستان 1399
صفحه 391-414
  • تاریخ دریافت: 11 فروردین 1399
  • تاریخ بازنگری: 18 خرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 04 تیر 1399